Rozpad władzy centralnej i ustanowienie w zasadzie niezależnych władztw książęcych doprowadziło z jednej strony do utrwalenia się podziału kraju na regiony powiązane z dziedzictwem poszczególnych linii książęcych, a z drugiej do dokładniejszego wytyczenia granic poszczególnych dzielnic, czemu sprzyjał rozwój lokalnej administracji księstw. Kluczowy wpływ na dalsze kształtowanie się regionów historycznych w Polsce miał okres rozbicia dzielnicowego. W tytulaturze książąt gdańskich i szczecińskich nazwa Pomorze pojawia się od XIII wieku. Natomiast u ujścia Wisły, nad zatoką zwaną dziś Gdańską ulokowane było Pomorze Wschodnie (łac. Pomerelia), którego w czasach przedpiastowskich najważniejszym ośrodkiem było Truso, zastąpione pod koniec X wieku przez założony prawdopodobnie przez Piastów Gdańsk. U ujścia Odry, wokół Zatoki Pomorskiej i Zalewu Szczecińskiego powstało Pomorze Zachodnie (łac. Pomerania), gdzie początkowo przodującą role odgrywał Wolin, ale z czasem stolicą księstwa pomorskiego i regionu stał się nadodrzański Szczecin. Początkowo nie powstała żadna nazwa na określenie tych ziem, a w dokumentach wymieniane są tylko grody, głównie Kraków i Sandomierz.

O linii zapomniano, gdy w wielkiej bitwie warszawskiej (sierpień 1920) wojska polskie powstrzymały ofensywę wojsk radzieckich i rozbiły jej główne siły. Przez dłuższy czas mocarstwa zachodnie patrzyły nieprzychylnym okiem na polskie próby ekspansji za Bug, stojąc na straży interesów swojego niedawnego sojusznika – Rosji carskiej, oraz restrykcyjnie wcielając w życie zasady większości etnicznej. Ostatecznie więc po upadku Ukraińskiej Republiki Ludowej, której częścią stała się później Republika Zachodnioukraińska i po utrwaleniu się władzy komunistycznej w Rosji i powstaniu ZSRR Zachód uznał suwerenność polską nad całą Galicją z zastrzeżeniem nadania autonomii jej wschodniej części (1923). W mieście wybuchło powstanie, któremu z pomocą przybyły oddziały polskie z Przemyśla. Wojska czechosłowackie w styczniu 1919 roku wyparły polskie oddziały z Cieszyna sięgając aż po górną Wisłę. Na wynik w znacznej mierze wpłynęli emigranci, których dopuszczono do głosowania na żądanie strony polskiej, a którzy w olbrzymiej większości głosowali za Niemcami.

Folklor Śląski

Na przykład, Kaszubi używają swojego własnego dialektu oraz pielęgnują specyficzne tradycje związane z rybołówstwem oraz folklorem, co wzbogaca kulturowe bogactwo tego obszaru. Kryteria, jakimi się kierujemy, obejmują historię, etnografię, język oraz unikalne tradycje i zwyczaje ludowe. Dlatego zrozumienie regionalizacji kultury w Polsce jest niezwykle istotne. Granice regionów kulturowych często odzwierciedlają rozwijające się przez wieki procesy społeczne i kulturowe. Interesujące jest, że regionalizacja kulturowa jest ściśle powiązana z terytorialnym zróżnicowaniem kraju.

Jakie znane wydarzenia historyczne wpłynęły na struktury regionalne w Polsce?

• Propaganda Polski Ludowej tym bardziej skupiła się na podkreślaniu znaczenia nabytych prowincji, że miały one zrekompensować jeszcze większe straty na wschodzie, gdzie od Polski odłączono połowę terytorium II RP.
• Warmia słynie także z pięknych cerkwi oraz zabytków kultury sakralnej, które odzwierciedlają bogate dziedzictwo religijne.
• Regiony historyczne Polski – obszary leżące w obrębie państwa polskiego, ukształtowane na przestrzeni wieków przez wspólną historię, kulturę i istniejące historycznie powiązania społeczne, gospodarcze i polityczne, oraz posiadające cechy odróżniające je od innych obszarów kraju.
• Najbardziej znaną z tradycji andrzejkowych jest lanie wosku.
• Powołanie województwa pomorskiego przywracało tę dawną nazwę regionu zwanego od XV wieku także w Polsce Prusami (najpierw Królewskimi potem Zachodnimi).

Od mieszkańców innych regionów, a jednocześnie wzmocnienie spójności wewnętrznej danej społeczności poprzez podejmowanie różnorodnych form aktywności Jest to marketing i promocja regionu, który od czasu pojawienia się owego wzoru staje się rozpoznawalny jako taki, choć jego obraz jest wykreowany lub stereotypowy. Także obraz kultury i mediów staje się regiony etnograficzne polski zunifikowany, wszystko staje się jedną wielka globalna wioską. Podążając tym tropem, mamy do czynienia ze zjawiskiem zanikania różnorodności kulturowej, wytwarzaniem specyficznej kultury masowej i kultu kiczu, przede wszystkim zaś ze standaryzacją potrzeb. HomogenizacjahomogenizacjaHomogenizacja kultury i stylu życia, w tym także norm i zachowań społecznie pożądanych ma na proces regionalizacji wpływ zarówno negatywny, jak i pozytywny.

Lista regionów historycznych w obecnych granicach Polski

W geografii o specyfice regionu decydują określone warunki fizyczne i przyrodnicze (ukształtowanie powierzchni, klimat, specyficzna przyroda występująca na danym obszarze). W podziałach wyróżnia się także starą grupę Kujawiaków, która wywodzi się od Wielkopolan, ale ma wpływy kultury mazowieckiej. Etnografowie wydzielają grupy etnograficzne na podstawie umownych i najczęściej subiektywnych kryteriów.

Walka o granice

Na przykład Małopolska przyciąga uwagę góralskimi tradycjami, które można zobaczyć podczas kolorowego Festiwalu Góralskiego. Tylko w ten sposób można w pełni pojąć złożoność polskiej wielokulturowości. Te czynniki skutkują mieszaniem się tradycji i obyczajów, co sprawia, że ustalenie stałych granic między regionami staje się naprawdę skomplikowane.

Obszary takie jak Wielkopolska, Śląsk czy Małopolska charakteryzują się unikalnymi cechami, które współtworzą mozaikę kulturową naszego kraju. Muzycy czerpią inspiracje nie tylko z brzmień Podhala, ale także z innych regionów kraju. Rzeźby przedstawiają zazwyczaj ludzi przy pracy, czyli rolników uprawiajacych ziemię, rybaków na morzu, czy leśniczych ścinających drzewo. Pieśni kaszubskie przede wszystkim sławią piękno Kaszub, pracę człowieka na ziemi i wodzie. Badaniem tego jakże specyficznego podziału oprócz etnografów zajmują się również historycy i pasjonaci kultury polskiej. Mieszkańcy Radomia nie chcą „mazowieckiego zaboru” i zastanawiają się nad połączeniem z województwem świętokrzyskim w nowe województwo staropolskie.

Warmińskie tradycje i zwyczaje Bożego Narodzenia Podstawowe tańce na Mazowszu Płockim i Łowickim to kujawiaki i oberki, grane na skrzypcach, dużym bębnie oraz trzyrzędowej harmonii polskiej. Kaszuby to ciekawy, bardzo zróżnicowany region, który obejmuje fragment polskiego wybrzeża, gęste lasy oraz malownicze jeziora. Kujawy, zamieszkane przez Kujawiaków, są regionem położonym między Wielkopolską, Pomorzem, Ziemią Dobrzyńską i Mazowszem, obszar najbliższy kulturowo Wielkopolsce. Poniżej znajduje się uproszczony podział naszego kraju z dość zaokrąglonymi danymi. Poza wschodnimi granicami Polski ustalonymi w 1945 pozostają krainy historyczne (lub ich części), które znajdowały się na terytorium Rzeczypospolitej do czasu rozbiorów (1772–1795) oraz na terytorium II Rzeczypospolitej do czasu zawarcia porozumień między mocarstwami wielkiej trójki (1943–1945).

Ciągłość rozwoju poszczególnych regionów została poważnie zakłócona w wyniku rozbiorów, a także znaczących zmian politycznych i ludnościowych (migracje, repatriacje) po pierwszej i zwłaszcza po II wojnie światowej. Przemożny wpływ na kształtowanie się regionów historycznych mają istniejące w danym czasie podziały administracyjne i polityczne, które wpływają na budowanie więzi społeczno-gospodarczych, rozwój sieci osadniczej czy z czasem na wytworzenie się świadomości regionalnej. Żaden utwór zamieszczony w Portalu PolskaTradycja.pl () nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie, bez zgody właściciela serwisu.

Na czołowej pozycji znajduje się Kraków, miasto o niezwykłej historii, będące częścią listy UNESCO. Nowoczesne inwestycje oraz dynamiczny rozwój miast mają znaczący wpływ na życie mieszkańców, łącząc dawne tradycje z nowoczesnością. Należy również wspomnieć o współczesnych procesach urbanistycznych, które przekształcają oblicze regionu. Głęboko zakorzenione tradycje górnicze wpływają na lokalne obyczaje i święta. W XIX wieku Górny Śląsk stał się centrum przemysłu, co spowodowało intensywną urbanizację oraz napływ ludzi z różnych zakątków Polski i Europy.

Łódzkie zaś zachowało nazwę od głównego miasta, gdyż nie zdecydowano się na przywrócenie miana tradycyjnie nawiązującego do dawnych stolic tych ziem (Łęczycy i Sieradza). 24 lipca 1998 została ostatecznie uchwalona, a następnie podpisana przez prezydenta Kwaśniewskiego ustawa przewidująca 16 województw. Sejm na posiedzeniu w dniu 5 czerwca 1998 uchwalił ustawę przewidującą 12 województw, którą następnie przekazał Senatowi. Za zaniechaniem reformy i pozostawieniem wariantu 49 województw opowiadali się głównie politycy PSL, którzy proponowali skupienie istniejących województw w zrzeszenia regionalne. Przez Jana Łopuszańskiego, marszałek senatu Alicję Grześkowiak i niektórych senatorów, a także mniej popularne koncepcje z innymi liczbami województw. W latach 1990–1992 powstało ponad 20 koncepcji zmiany podziału administracyjnego kraju.